Grzyby lecznicze
Grzyby od zawsze zajmowały niezwykłe miejsce w ludzkiej psychice, ewolucji i rozwoju. Zawsze kojarzono je z siłą i mistycyzmem. Były wykorzystywane jako pożywienie, w rytuałach i oczywiście w celach leczniczych.
Grzyby nie są ani roślinami, ani zwierzętami, dlatego bardzo przyciągają naukowców, ponieważ zawierają różne substancje, których nie można znaleźć nigdzie indziej. Wszystko zaczęło się od antybiotyku – penicyliny (pochodzącej z grzyba Penicillium), która według szacunków uratowała nawet 200 milionów istnień ludzkich[1].
Szybko rosnąca liczba badań prowadzonych na całym świecie dowodzi wartości grzybów w leczeniu i profilaktyce problemów zdrowotnych. Niewiele osób wie, że substancje czynne pochodzące z grzybów są szeroko stosowane w medycynie. Oto kilka przykładów:
- Substancje przeciwbakteryjne (antybiotyki)[2]: peptydy, β-laktamy i inne substancje przeciwdrobnoustrojowe.
- Statyny obniżające poziom cholesterolu również zostały wynalezione dzięki grzybom[3]: opatentowano je już w 1979 roku.
- Leki przeciwgrzybicze: kaspofungina, anidulafungina i inne.
- Leki immunosupresyjne (o stymulujących odporność omówimy później): cyklosporyna, mizorybina i inne.
- Leki przeciwmalaryczne: efrapeptyny, kodinaeopsyny.
- Z grzybów pochodzą również leki przeciwcukrzycowe, takie jak inhibitory DPP-4[4], które obniżają poziom glukozy we krwi, oraz inhibitory α-glukozydazy[5], które hamują wchłanianie węglowodanów.
- Niewątpliwie grzyby zawierają unikalne substancje do walki z rakiem[6].
Jak komórki nowotworowe chronią się przed odpornością
W normalnych warunkach komórki odpornościowe, makrofagi, znajdują i niszczą zmienione komórki. Wiadomo jednak, że komórki nowotworowe mają różne strategie przetrwania. Używają wyrafinowanych białek, takich jak PD-L1, CD47 czy CD24, które po przyłączeniu do powierzchni komórek wysyłają sygnał „nie atakuj mnie”[7]. Makrofagi, które otrzymują taki sygnał, nie atakują zmienionych komórek, uznając je za zdrowe; działa to jak „płaszcz-niewidka” dla komórek nowotworowych. Sygnał ten jest naturalną częścią układu odpornościowego, zapobiegającą atakowaniu zdrowych komórek przez komórki odpornościowe. Blokowanie tych sygnałów „nie atakuj mnie” jest podstawą niektórych terapii przeciwnowotworowych[8].
Wiadomo, że naturalne immunoregulatory, takie jak Lentinan, pomagają blokować ten sygnał z komórek nowotworowych[9], ułatwiając komórkom odpornościowym wykrywanie zmienionych komórek.
Lentinan – polisacharyd z grzybów Lentinula edodes

Z medycznego punktu widzenia Lentinula edodes (łac. Lentinula edodes) to grzyb „wagi ciężkiej”, który zwalcza wiele zaburzeń zdrowotnych. Ten grzyb, używany od tysiącleci w medycynie Wschodu, zawiera unikalne substancje. Jedną z nich jest polisacharyd Lentinan, znany ze swoich właściwości przeciwbakteryjnych, przeciwdrobnoustrojowych, przeciwwirusowych, przeciwnowotworowych i stymulujących odporność.
Jak działa Lentinan?
Lentinan wiąże się z powierzchnią limfocytów, które aktywują makrofagi, limfocyty T pomocnicze i komórki NK (naturalnych zabójców). Zwiększa produkcję przeciwciał, w tym interleukin (IL-2) i interferonu (IFN-g). To z kolei wyzwala „atak” na ciała obce, bakterie, wirusy lub zmienione komórki. Aktywność i interakcję tych komórek nazywamy „układem odpornościowym”. Ponadto badania pokazują, że związki tego unikalnego grzyba są skuteczne w ochronie przed skutkami ubocznymi radioterapii i chemioterapii .
Czy stosowanie Lentinan jest uważane za medycynę „alternatywną” (lub niekonwencjonalną)?
W niektórych krajach niestety tak. Jednak w pewnych państwach, nawet wysoko rozwiniętych, jak Japonia, już dawno przestała to być medycyna „alternatywna”. W Japonii aktywne związki pozyskiwane z grzybów Lentinula edodes są przepisywane w leczeniu raka. Stosuje się je przed, w trakcie i po chemioterapii/radioterapii, ponieważ hamują wzrost/rozprzestrzenianie się guza i zmniejszają prawdopodobieństwo nawrotu raka. W rzeczywistości w Japonii suplementy na bazie polisacharydów są wiodącymi preparatami przepisywanymi w leczeniu raka.
Kiedy stosuje się Lentinan?
Jak wspomniano, ponieważ Lentinan stymuluje/wzmacnia układ odpornościowy, ten polisacharyd jest stosowany w przypadku szerokiej gamy dolegliwości i chorób.
Osobą najbardziej odpowiedzialną za obecne ogromne zainteresowanie i szeroko zakrojone badania nad aktywnymi związkami grzybów Lentinula edodes jest japoński doktor nauk Kisaku Mori. Już w 1936 roku założył on Instytut Badań nad Grzybami w Tokio. Aż do swojej śmierci dr Mori współpracował z naukowcami z całego świata, badając właściwości terapeutyczne polisacharydów. Po latach prowadzenia badań na ludzkim organizmie odkrył, że ten aktywny związek jest skuteczny w leczeniu bardzo długiej listy chorób.
Aktywne związki pozyskiwane z grzyba Lentinula edodes są jak „żyła złota” zarówno dla ludzi, jak i dla badających je naukowców, ponieważ posiadają właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe. Ustalono, że ze względu na swój mechanizm działania Lentinan, działając jako immunomodulator, jest najbardziej odpowiedni dla pacjentów z chorobami onkologicznymi. Po tysiącach długoterminowych badań zidentyfikowano następujące działanie Lentinan:
Wpływ na guz: Hamuje proliferację/wzrost komórek nowotworowych [10] Wspomaga apoptozę komórek nowotworowych (śmierć komórek nowotworowych) [11] Blokuje angiogenezę (wzrost naczyń krwionośnych guza w celu uniemożliwienia dostarczania składników odżywczych) [11]
Wpływ na odporność: Zwiększa aktywność komórek NK (NK – Natural killer cells, komórki naturalnej cytotoksyczności)[11] Zwiększa produkcję cytokin (cytokiny koordynują działanie układu odpornościowego)[11] Aktywuje makrofagi (komórki odpornościowe)[11] Zwiększa aktywność komórek LAK (LAK – Lymphokine-activated killer cells, komórki cytotoksyczne aktywowane limfokinami (rozpoznają i niszczą nowotwory)) [11] Obniża poziom IAP (Immunosuppressive acidic protein, immunosupresyjne kwaśne białko – im niższy, tym lepiej)[11] Zwiększa poziom interleukin związanych z odpowiedzią immunologiczną na komórki nowotworowe.[11] Obniża poziom interleukin związanych z alergiczną odpowiedzią immunologiczną (np. astma). [11] Aktywuje limfocyty T (jedne z głównych komórek odpornościowych do walki z rakiem; chemioterapia zmniejsza ich liczbę, więc konieczna jest ich odbudowa). [12]
Stosowanie z chemioterapią: Wzmacnia działanie chemioterapii [13] Zmniejsza skutki uboczne chemioterapii [11] Poprawia jakość życia [11] Wydłuża życie [11]
Co należy wiedzieć przed zakupem
Rynek jest zalany preparatami o nazwie „Lentinan”, jednak różnice między nimi mogą być ogromne. Najważniejszym czynnikiem jest metoda ekstrakcji: biologicznie aktywne polisacharydy uzyskuje się wyłącznie przy użyciu wody. Ekstrakcja etanolem jest tańsza i szybsza, ale nie pozwala na pozyskanie składników aktywnych. Chociaż opakowanie może szczycić się wyszukaną nazwą, nie będzie w nim klinicznie istotnej ilości substancji. Kolejnym kluczowym wskaźnikiem, który musi być podany na opakowaniu, jest standaryzowana zawartość polisacharydów (w procentach). Im jest ona wyższa, tym więcej surowca grzybowego potrzeba było do wyprodukowania jednego grama kapsułki – jest to bezpośredni wskaźnik stężenia. Ważna jest również odpowiednia dawka dzienna, ponieważ skuteczność preparatu zależy bezpośrednio od spożywanej ilości i czasu stosowania. Najkrótsza zalecana kuracja w celu utrzymania zdrowia i profilaktyki trwa 3 miesiące. W przypadku aktywnego procesu onkologicznego, przerzutów lub późnych stadiów choroby specjaliści zalecają wydłużenie czasu stosowania i zwiększenie dawki proporcjonalnie do ciężkości stanu.
Jednak nie wszystkie polisacharydy są takie same i jest to kluczowa kwestia, którą warto zrozumieć przed zakupem preparatu. Substancja czynna Lentinula edodes, Lentinan, została oficjalnie zatwierdzona w Japonii jako leczenie wspomagające w onkologii już w 1985 roku[11]. Potwierdzają to setki badań klinicznych. Nie jest to zwykły preparat ziołowy – to uznane przez państwo narzędzie medyczne, stosowane od dziesięcioleci przed, w trakcie i po chemioterapii. Lentinan działa jako ukierunkowany immunomodulator: wiąże się z określonymi receptorami na komórkach odpornościowych i aktywuje cały łańcuch obronny – komórki NK (natural killer cells), makrofagi, limfocyty T, a także zwiększa produkcję interleukiny IL-2 i interferonu IFN-γ[11]. Istnieje również inny, rzadko omawiany aspekt: komórki nowotworowe aktywnie wysyłają do układu odpornościowego sygnały, które tłumią jego atak („nie atakuj mnie”). Lentinan pomaga blokować te sygnały, umożliwiając układowi odpornościowemu rozpoznanie i zniszczenie zmienionych komórek.[9].
Jednak układ odpornościowy to nie pojedyncza broń — to cała armia złożona z różnych jednostek walczących na różnych frontach. Komórki NK i makrofagi to tylko część tej armii. Komórki dendrytyczne, które pełnią rolę instruktorów układu odpornościowego, identyfikują cele i wydają rozkaz do ataku. Tymczasem komórki LAK (lymphokine-activated killer cells) bezpośrednio rozpoznają i niszczą komórki nowotworowe. W tym miejscu ważny staje się drugi z najszerzej badanych grzybów leczniczych w onkologii – Coriolus versicolor. Jego skuteczność potwierdzają setki niezależnych badań klinicznych[14]. Aktywne związki tego grzyba aktywują komórki dendrytyczne i komórki LAK. W Japonii ekstrakty z tego grzyba są włączone do standardowego protokołu onkologicznego od 1977 roku, a w Chinach od 1987 roku.[15]
Co jeszcze przyjmować?
Przeciwutleniacze. Po zbadaniu wpływu stosowania przeciwutleniaczy w trakcie i po chemioterapii oraz porównaniu 93 badań klinicznych[10] stwierdzono, że w 70% przypadków zwiększa się skuteczność chemioterapii, w 88% przypadków stosowanie przeciwutleniaczy łagodzi toksyczność wywołaną chemioterapią, a w 63% przypadków wydłuża czas przeżycia pacjentów.
Najsilniejszy znany naturalny przeciwutleniacz – astaksantyna. Upewnij się, że wraz z Lentinan występuje astaksantyna.
Lentinan AXT od Zenius Labs™ — naukowo opracowana formuła dla układu odpornościowego, gdy potrzebuje on tego najbardziej.
Często zadawane pytania
Lentinan to polisacharyd pozyskiwany z grzyba leczniczego Lentinula edodes. Ma właściwości immunomodulujące, przeciwwirusowe i przeciwnowotworowe. W Japonii Lentinan jest oficjalnie stosowany jako leczenie wspomagające w onkologii.
Nie we wszystkich krajach. W Japonii polisacharydy z grzybów są wiodącymi preparatami podawanymi równolegle z chemioterapią. W Europie i USA są one klasyfikowane jako suplementy diety, ale ich mechanizmy działania opierają się na dziesięcioleciach badań naukowych.
Lentinan wiąże się z powierzchnią limfocytów i aktywuje makrofagi, limfocyty T oraz komórki NK (natural killer cells). Zwiększa również produkcję przeciwciał i pomaga blokować sygnały „nie atakuj mnie” wysyłane przez komórki nowotworowe.
Trzy podstawowe kryteria: ekstrakcja wodna (nie alkoholowa), stężenie polisacharydów co najmniej 30% oraz minimalna dawka dzienna 1200 mg. Tanie produkty z 5–15% zawartością polisacharydów są 2–6 razy słabsze. Formuła łącząca kilka ekstraktów z grzybów z przeciwutleniaczem (astaksantyną) jest skuteczniejsza niż pojedyncze składniki.
Tak. Badania pokazują, że polisacharydy z grzybów mogą wzmacniać działanie chemioterapii, zmniejszać skutki uboczne i poprawiać jakość życia. W Japonii jest to standardowa praktyka. Zawsze informuj swojego lekarza o wszelkich przyjmowanych suplementach.
Rak — wszystko, co musisz wiedzieć
Chemioterapia
Dieta przy raku
- Fleming A. On the antibacterial action of cultures of a Penicillium. Adelaide University
- Antibacterial compounds from mushrooms. Wikipedia
- Statins: discovery and development from fungal origins. PubMed
- DPP-4 inhibitors from fungal sources. Wikipedia
- Alpha-glucosidase inhibitors. Wikipedia
- Mushroom polysaccharides and cancer — review. PMC
- CD47 „don’t eat me“ signal in cancer. Stanford Medicine
- Immune checkpoint therapy. Cancer.gov
- Lentinan modulates PD-L1 expression. Hilaris Publisher
- Antioxidants and chemotherapy: systematic review of 93 clinical trials. PubMed
- Lentinan: antitumor mechanisms and clinical applications. PubMed
- Zhang Y, et al. Efficacy of lentinan with chemotherapy — meta-analysis. PubMed
- Wang J, et al. Lentinan combined with chemotherapy — meta-analysis. PubMed
- Chang Y, et al. Coriolus versicolor polysaccharopeptide as an immunotherapeutic in China. Prog Mol Biol Transl Sci. 2019. PubMed
- Saleh MH, et al. Immunomodulatory Properties of Coriolus versicolor. Front Immunol. 2017. PubMed
- Wang Y et al. Systematic review and meta-analysis on the efficacy and safety of Injectable Lentinan combined with chemotherapy in the treatment of gastric cancer. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology. 2024. PubMed
- Oba K et al. Individual patient based meta-analysis of lentinan for unresectable/recurrent gastric cancer. Anticancer research. 2009. PubMed
- Wang Y et al. Investigation on the efficiency of lentinan for injection combining cisplatin on treating malignant pleural effusion based on systematic review and meta-analysis. Medicine. 2024. PubMed
- Zhang M et al. Mushroom polysaccharide lentinan for treating different types of cancers: A review of 12 years clinical studies in China. Progress in molecular biology and translational science. 2019. PubMed
- Yin X et al. A meta-analysis of lentinan injection combined with chemotherapy in the treatment of nonsmall cell lung cancer. Indian journal of cancer. 2015. PubMed
- Baral B Holistic Evaluation of Shiitake mushrooms (Lentinula edodes): Unraveling Its Medicinal and Therapeutic Potentials. Chemistry & biodiversity. 2025. PubMed
- Ooi SL et al. Modified Rice Bran Arabinoxylan by Lentinus edodes Mycelial Enzyme as an Immunoceutical for Health and Aging-A Comprehensive Literature Review. Molecules (Basel, Switzerland). 2023. PubMed
- Choi JY et al. Dietary supplementation with rice bran fermented with Lentinus edodes increases interferon-γ activity without causing adverse effects: a randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study. Nutrition journal. 2014. PubMed
- Gaullier JM et al. Supplementation with a soluble β-glucan exported from Shiitake medicinal mushroom, Lentinus edodes (Berk.) singer mycelium: a crossover, placebo-controlled study in healthy elderly. International journal of medicinal mushrooms. 2011. PubMed
- Lu H et al. TLR2 agonist PSK activates human NK cells and enhances the antitumor effect of HER2-targeted monoclonal antibody therapy. Clinical cancer research : an official journal of the American Association for Cancer Research. 2011. PubMed
- Ooshiro M et al. [Ten cases of advanced gastro-intestinal cancer that required preoperative dosage of PSK]. Gan to kagaku ryoho. Cancer & chemotherapy. 2009. PubMed
- Tanaka H et al. Impact of adjuvant immunochemotherapy using protein-bound polysaccharide-K on overall survival of patients with gastric cancer. Anticancer research. 2012. PubMed
- Maehara Y et al. Postoperative PSK and OK-432 immunochemotherapy for patients with gastric cancer. Cancer chemotherapy and pharmacology. 1993. PubMed
- Ito G et al. Correlation between efficacy of PSK postoperative adjuvant immunochemotherapy for gastric cancer and expression of MHC class I. Experimental and therapeutic medicine. 2012. PubMed
- Standish LJ et al. Trametes versicolor mushroom immune therapy in breast cancer. Journal of the Society for Integrative Oncology. 2008. PubMed
- Eliza WL et al. Efficacy of Yun Zhi (Coriolus versicolor) on survival in cancer patients: systematic review and meta-analysis. Recent patents on inflammation & allergy drug discovery. 2012. PubMed
- He Z et al. Polysaccharide-Peptide from Trametes versicolor: The Potential Medicine for Colorectal Cancer Treatment. Biomedicines. 2022. PubMed
- Chang Y et al. Preclinical and clinical studies of Coriolus versicolor polysaccharopeptide as an immunotherapeutic in China. Discovery medicine. 2017. PubMed
- Ziaja-Sołtys M et al. Exploring the Anticancer Potential of Coriolus versicolor in Breast Cancer: A Review. Current issues in molecular biology. 2025. PubMed
- Park JS et al. Astaxanthin decreased oxidative stress and inflammation and enhanced immune response in humans. Nutrition & metabolism. 2010. PubMed
- Cheng J et al. The Promising Effects of Astaxanthin on Lung Diseases. Advances in nutrition (Bethesda, Md.). 2021. PubMed
- Lee J et al. Anti-Oxidant and Anti-Inflammatory Effects of Astaxanthin on Gastrointestinal Diseases. International journal of molecular sciences. 2022. PubMed
- Wang T et al. Astaxanthin protected against the adverse effects induced by diesel exhaust particulate matter via improving membrane stability and anti-oxidative property. Journal of hazardous materials. 2023. PubMed
- He J et al. Astaxanthin Alleviates Oxidative Stress in Mouse Preantral Follicles and Enhances Follicular Development Through the AMPK Signaling Pathway. International journal of molecular sciences. 2025. PubMed
- Akramiene D et al. Effects of beta-glucans on the immune system. Medicina (Kaunas, Lithuania). 2007. PubMed
- Ross GD et al. Therapeutic intervention with complement and beta-glucan in cancer. Immunopharmacology. 1999. PubMed
- Li B et al. Yeast beta-glucan amplifies phagocyte killing of iC3b-opsonized tumor cells via complement receptor 3-Syk-phosphatidylinositol 3-kinase pathway. Journal of immunology (Baltimore, Md. : 1950). 2006. PubMed
- Liu J et al. Combined yeast-derived beta-glucan with anti-tumor monoclonal antibody for cancer immunotherapy. Experimental and molecular pathology. 2009. PubMed
- Xia Y et al. The beta-glucan-binding lectin site of mouse CR3 (CD11b/CD18) and its function in generating a primed state of the receptor that mediates cytotoxic activation in response to iC3b-opsonized target cells. Journal of immunology (Baltimore, Md. : 1950). 1999. PubMed
- Fang J et al. Structure of a β-glucan from Grifola frondosa and its antitumor effect by activating Dectin-1/Syk/NF-κB signaling. Glycoconjugate journal. 2012. PubMed
- Zhang M et al. β-Glucan from Saccharomyces cerevisiae induces SBD-1 production in ovine ruminal epithelial cells via the Dectin-1-Syk-NF-κB signaling pathway. Cellular signalling. 2019. PubMed
- Gringhuis SI et al. Dectin-1 directs T helper cell differentiation by controlling noncanonical NF-kappaB activation through Raf-1 and Syk. Nature immunology. 2009. PubMed
- Jia XM et al. CARD9 mediates Dectin-1-induced ERK activation by linking Ras-GRF1 to H-Ras for antifungal immunity. The Journal of experimental medicine. 2014. PubMed
- Bode K et al. Dectin-1 Binding to Annexins on Apoptotic Cells Induces Peripheral Immune Tolerance via NADPH Oxidase-2. Cell reports. 2019. PubMed
- Zou X et al. Radioprotective effect of edible and medicinal mushrooms against ionizing radiation: Components, potential mechanisms, and applications. Food research international (Ottawa, Ont.). 2025. PubMed
- Dan A et al. Therapeutic Effects of Medicinal Mushrooms on Gastric, Breast, and Colorectal Cancer: A Scoping Review. Cureus. 2023. PubMed
- Abidin MHZ et al. Antiatherogenic Potential of Extracts from the Gray Oyster Medicinal Mushroom, Pleurotus pulmonarius (Agaricomycetes), In Vitro. International journal of medicinal mushrooms. 2018. PubMed
- Zhang X et al. Edible mushroom polysaccharides: Structural characteristics, chemical modification strategies, and structure-activity relationship: A review. International journal of biological macromolecules. 2025. PubMed
- Narayanan S et al. Medicinal Mushroom Supplements in Cancer: A Systematic Review of Clinical Studies. Current oncology reports. 2023. PubMed
- Wang H et al. Efficacy of biological response modifier lentinan with chemotherapy for advanced cancer: a meta-analysis. Cancer medicine. 2017. PubMed
- Oba K et al. Efficacy of adjuvant immunochemotherapy with polysaccharide K for patients with curative resections of gastric cancer. Cancer immunology, immunotherapy : CII. 2007. PubMed
- Cheng SC et al. mTOR- and HIF-1α-mediated aerobic glycolysis as metabolic basis for trained immunity. Science (New York, N.Y.). 2014. PubMed
- Kidd P Astaxanthin, cell membrane nutrient with diverse clinical benefits and anti-aging potential. Alternative medicine review : a journal of clinical therapeutic. 2011. PubMed