Rak

Czym jest rak?

Rak to najczęstszy typ nowotworu złośliwego. Rozpoczyna się w tkance nabłonkowej skóry. Rak może również rozpocząć się w tkance innych narządów, takich jak wątroba czy trzustka. Może pozostać w miejscu powstania lub rozprzestrzenić się na inne narządy i występuje w kilku postaciach, w tym:

• Rak w miejscu (in situ): nowotwór złośliwy we wczesnym stadium, ograniczony do warstwy tkanki, w której się rozpoczął. Nie rozprzestrzenił się na inne narządy ciała.
• Rak inwazyjny: nowotwór złośliwy, który rozprzestrzenił się na otaczającą tkankę.
• Rak z przerzutami: nowotwór złośliwy, który rozprzestrzenił się na inne tkanki i narządy.

Najczęstsze typy raka

Raki mogą powstawać w wielu częściach ciała. Najczęstsze typy to:

Rak podstawnokomórkowy (basalioma) — najczęstszy nowotwór złośliwy skóry. Komórki nowotworowe rozwijają się w warstwie podstawnej skóry. Komórki podstawne zwykle rosną wolniej, więc szansa na przerzuty i rozprzestrzenienie się na inne narządy jest niska. Wskaźnik wyleczeń sięga do 99%, a szansa na nawrót w ciągu 5 lat wynosi około 5%. Mimo to, jeśli nie jest leczony, może poważnie uszkodzić tkanki miejscowo (na przykład na twarzy).

Rak płaskonabłonkowy — drugi najczęstszy nowotwór złośliwy skóry. Komórki nowotworowe rozwijają się w komórkach płaskonabłonkowych zewnętrznej warstwy skóry. Rak płaskonabłonkowy zwykle rośnie powoli, więc szansa na przerzuty nie jest wysoka, ale ma większą skłonność niż rak podstawnokomórkowy do rozprzestrzeniania się na warstwę tłuszczową pod skórą. Przeżywalność jest dość wysoka, do 98%. Wskaźnik nawrotów wynosi 6,7%, a 96% nawrotów ma miejsce w ciągu 2 lat od leczenia. Ryzyko wzrasta, jeśli guz pojawi się na wargach, uszach lub u osób z niedoborem odporności — wtedy jest bardziej agresywny.

Rak jasnokomórkowy — najczęstszy typ raka nerki. Nowotwór złośliwy powstaje w komórkach kanalika nerkowego. Ogólna 5-letnia przeżywalność w przypadku raka nerki wynosi 75%. Po usunięciu guza (nefrektomii) szansa na nawrót nowotworu wynosi od 20% do 40%. Rak jasnokomórkowy jest podstępny, ponieważ może „uśpić się” i powrócić wiele lat później, dlatego monitorowanie po nefrektomii jest kluczowe. Bardzo ważne jest również dbanie o czynniki i nawyki stylu życia, na które można wpłynąć, aby jak najbardziej zmniejszyć szansę na nawrót.

Rak przewodowy w miejscu (DCIS) — najczęstszy typ raka piersi. Komórki nowotworowe są ograniczone do ścian przewodów mlecznych i nie rozprzestrzeniły się na otaczającą tkankę piersi. 5-letnia przeżywalność w przypadku DCIS (stadium 0) wynosi 99%. Szansa na nawrót w ciągu 15 lat wynosi 20–30%, jeśli kobieta zrezygnuje z dodatkowego leczenia (radioterapii lub hormonoterapii) po operacji. Przy pełnym leczeniu ryzyko to spada do 10–15%.

Inwazyjny rak przewodowy — komórki zmutowały w przewodach mlecznych i przedostały się do otaczającej tkanki. Stamtąd nowotwór złośliwy może rozprzestrzenić się na inne części ciała. W przypadku zdiagnozowania inwazyjnego raka przewodowego ogólna 10-letnia przeżywalność wynosi 84%. Zależy ona w dużym stopniu od rozprzestrzenienia (bez przerzutów przeżywalność wynosi 99%); jeśli nowotwór złośliwy rozprzestrzenił się na odległą część ciała, 5-letnia przeżywalność wynosi 30–31%.

Leczenie raka

Leczenie raka różni się w zależności od typu, lokalizacji, wielkości i rozprzestrzenienia, ale może obejmować:

Chirurgia: w zależności od typu nowotworu złośliwego, rak może być leczony chirurgicznie poprzez usunięcie tkanki nowotworowej i otaczającej. Chirurgia małoinwazyjna może skrócić czas rekonwalescencji i zmniejszyć ryzyko infekcji po operacji.

Radioterapia: może być stosowana razem z chirurgią i/lub chemioterapią. Zaawansowane techniki pozwalają onkologom na dokładne śledzenie guza w trakcie i po leczeniu. Radioterapia może wykorzystywać promienie rentgenowskie, promienie gamma i inne; substancje radioaktywne mogą być również podawane lub wstrzykiwane do żyły. Radioterapia zwiększa szansę na ponowne zachorowanie na nowotwór złośliwy. Jej skutki uboczne zależą w dużej mierze od dawki i dzielą się na te pojawiające się wkrótce i te pojawiające się później, od kilku miesięcy do kilku lat. Najczęstszym natychmiastowym skutkiem jest osłabienie; inne objawy zależą od konkretnego typu nowotworu złośliwego. W każdym razie skutki uboczne radioterapii są mniejsze niż chemioterapii.

Chemioterapia: jedna z najczęstszych metod leczenia nowotworów złośliwych. Są to leki przeciwnowotworowe, które celują w szybko dzielące się komórki w całym ciele lub w określonym obszarze.

Co mogę zrobić w walce z rakiem

Alkohol jest toksyczny dla komórek, więc jego picie może przyspieszyć uszkodzenia i przynieść konsekwencje, których można uniknąć. Najlepiej jest zrezygnować z alkoholu.

Grzyby są używane jako lekarstwo od tysięcy lat ze względu na ich niezrównany zakres farmakologiczny. Lentinan, z grzyba leczniczego Lentinus edodes, jest najdokładniej przebadanym i udokumentowanym związkiem przeciwnowotworowym, najlepiej znanym ze stymulowania odporności (aktywacji cytokin, makrofagów, komórek NK i innych komórek odpornościowych).

Często zadawane pytania