Is neuropathie te genezen?

Soms. In welke ‘soms’ u zich bevindt, hangt bijna volledig af van wat het veroorzaakt heeft — en de oorzaak is, in tegenstelling tot de prognose, vaak te achterhalen. Wanneer de aanleiding een vitamine B12-tekort is, komt volledig herstel vaak voor. Wanneer het chemotherapie is, hebben ongeveer drie op de tien mensen zes maanden later nog steeds symptomen. Hetzelfde woord op de ontslagbrief, twee verschillende ziekten.

Is neuropathie te genezen? De oorzaak beslist

In een review van 153 episodes van vitamine B12- (cobalamine-)tekort die het zenuwstelsel aantastten, bij 143 patiënten, was de follow-up bij 121 patiënten adequaat om de respons op de B12-behandeling te beoordelen. Iedereen reageerde. Bij 57 van hen (47,1%) was het herstel volledig, zonder resterende symptomen of bevindingen bij onderzoek, en slechts 7 episodes lieten een residuele matige of ernstige beperking op de lange termijn achter. Het herstel was omgekeerd evenredig met hoe lang de symptomen hadden geduurd voordat de behandeling begon.¹

Bij chemotherapie ligt het anders. Verdeeld over 31 onderzoeken en 4.179 patiënten was de prevalentie 68,1% (95% BI 57,7–78,4) in de eerste maand na de behandeling, 60,0% (36,4–81,6) na drie maanden en 30,0% (6,4–53,5) na zes maanden of meer.² Let op de breedte van dat laatste interval. Het is eerlijk, en het is de reden waarom niemand u een datum kan geven.

Vragen of neuropathie te genezen is zonder de oorzaak te kennen, is als vragen of een auto te repareren is — lege accu of gescheurd motorblok.

De oorzaak wordt vastgesteld door onderzoek, niet door te gissen. In een aanzienlijk deel van de gevallen levert het onderzoek nog steeds niets op — dat is idiopathische neuropathie, en het betekent dat het onderzoek grondig was in plaats van onzorgvuldig. Wanneer een kankerbehandeling de oorzaak is, zijn de neurotoxische klassen taxanen, platinacomplexen en vinca-alkaloïden: meer dan de helft van de patiënten die deze behandelingen ondergaan, ontwikkelt neuropathie.⁴ Als u specifiek het symptoombeeld en het mechanisme van de chemotherapievorm wilt weten, wordt dat behandeld in neuropathie na chemotherapie.

Is neuropathie blijvend? Waarom sommige zenuwen herstellen en andere niet

Een zenuwvezel is een draad met isolatie. De draad is het axon; de isolatie is myeline. Verwijder de myeline en de cel overleeft — het lichaam hoeft alleen opnieuw te isoleren, en dat gaat over het algemeen goed. Snijd het axon door en de vezel moet teruggroeien langs een pad dat bijna een meter lang kan zijn voordat het de tenen bereikt.

Bij mensen mislukt die lange hergroei meestal, en de trage axonale uitgroei is slechts de helft van de reden. Terwijl de vezel onderweg is, verslechtert het uiteinde van de zenuw: Schwanncellen atrofiëren en de basale lamina van de Schwanncel — de huls die een hergroeiende vezel geleidt — gaat verloren, waardoor een extracellulaire omgeving achterblijft die regeneratie actief remt.⁵ De weg is er nog. Het adres is verdwenen.

Neuropathie in de voeten: waarom de tenen het eerst worden aangetast

De langste vezels vallen het eerst uit, en die eindigen in de tenen — daarom beginnen gevoelloosheid, tintelingen en een branderig gevoel onderaan en klimmen ze omhoog, en waarom de handen later volgen. Symptomen die opklimmen, of die uw handen hebben bereikt, zijn nieuwe informatie en niet meer van hetzelfde. Dit moet u deze week met uw oncoloog bespreken, niet bij de volgende geplande afspraak.

Medicatie voor neuropathie: wat de onderzoeken echt aantonen

Er bestaan medicijnen voor neuropathie en ze werken, met één beperking die duidelijk moet worden vermeld: ze behandelen de pijn, niet de zenuw. Dat is geen argument om ze niet te nemen — wakker liggen met brandende voeten is een eigen vorm van schade. De American Society of Clinical Oncology (ASCO) is onomwonden over het plafond. Voor vastgestelde pijnlijke, door chemotherapie veroorzaakte neuropathie is duloxetine het enige middel met voldoende bewijs om het gebruik ervan te ondersteunen, en de mate van voordeel is beperkt. Voor preventie wordt helemaal geen middel aanbevolen.⁶

Lees die percentages correct: het is het aandeel mensen dat een drempel overschreed, niet de mate van pijnvermindering van een individu. Cochrane stelt het in duidelijke cijfers — ongeveer 3 of 4 van de 10 deelnemers ervaren minstens een halvering van hun pijn met gabapentine, vergeleken met 1 of 2 van de 10 met placebo. Daartegenover staat dat 63% minstens één bijwerking meldt versus 49% met placebo, meestal duizeligheid (19%), slaperigheid (14%) en loopstoornissen (14%), wat meer van belang is dan normaal wanneer uw voeten al gevoelloos zijn, en 11% stopt met het medicijn vanwege bijwerkingen versus 8,2%.⁹ Zowel duloxetine als gabapentine zijn geneesmiddelen op voorschrift, die opgetitreerd worden in plaats van te starten met de onderzoeksdosis. En dat duloxetine een antidepressivum is, is geen commentaar op uw pijn: het is op zichzelf geregistreerd voor diabetische neuropathische pijn, en het pijnstillende effect ervan loopt via de dalende banen die pijnsignalen in het ruggenmerg dempen, dus het is niet afhankelijk van het verbeteren van uw stemming.

Wat faalde in de onderzoeken — en één ding dat net niet faalde

• Acetyl-L-carnitine, specifiek verkocht voor neuropathie, maakte het erger. Bij 409 vrouwen die adjuvante taxaanchemotherapie kregen, zorgde 1000 mg driemaal daags gedurende 24 weken voor FACT-Taxane neurotoxiciteitsscores die over twee jaar 1,39 punten lager waren (95% BI −2,48 tot −0,30, P = 0,01) — en op die schaal betekent een lagere score meer neuropathie. Het verschil was het duidelijkst in week 24, 36 en 52 (−1,68, −1,37 en −1,83).¹¹ De bewoording van ASCO is dat het gebruik ervan ter preventie "ontmoedigd moet worden".⁶
• Alfaliponzuur, voor platina-chemotherapie. Het molecuul dat helpt bij diabetische neuropathie deed hier niets: 600 mg driemaal daags gedurende 24 weken naast cisplatine of oxaliplatine, geen verschil met placebo op welk meetpunt dan ook. De auteurs concludeerden dat het onwerkzaam was in het voorkomen van platina-neurotoxiciteit — en dat met slechts 70 van de 243 patiënten (29%) die het onderzoek voltooiden, het onderzoek ook een gebrek aan haalbaarheid aantoonde.¹²
• Goshajinkigan (TJ-107), een traditionele Japanse Kampo-kruidenformule die voor deze exacte indicatie wordt gebruikt. In een fase 2 placebo-gecontroleerd onderzoek met 89 patiënten trad graad 2 of ergere oxaliplatine-neurotoxiciteit op bij 39% met het middel en 51% met placebo — relatief risico 0,76, 95% BI 0,47–1,21.¹³ Het betrouwbaarheidsinterval omvat 1, wat betekent dat het resultaat nog steeds verenigbaar is met helemaal geen effect; de auteurs noemden het een veelbelovend effect in het vertragen van het begin. Onbeslist in plaats van weerlegd.
• Bevroren handschoenen versus compressiehandschoenen. 43 patiënten werden geïncludeerd en 38 geëvalueerd, waarbij iedereen een bevroren handschoen aan de ene hand droeg en twee chirurgische handschoenen aan de andere. Neuropathie was aan beide kanten hetzelfde.¹⁴ Dat maakt de twee gelijkwaardig aan elkaar. Er was geen onbehandelde hand, dus het onderzoek kan niet zeggen of een van beide werkt.

De les is scherper dan "supplementen doen niets". Een stof die helpt bij neuropathie door de ene oorzaak kan nutteloos of schadelijk zijn als de oorzaak anders is. Iedereen die een supplement voor neuropathie aanbiedt zonder eerst te vragen wat de oorzaak is, is aan het verkopen, niet aan het adviseren.

Wanneer de oorzaak diabetes is

Diabetische perifere neuropathie treft uiteindelijk bijna 50% van de volwassenen met diabetes, met een geschatte prevalentie tussen 6% en 51%, afhankelijk van leeftijd, duur van de diabetes, glucoseregulatie en type diabetes.¹⁵ Het is ook de oorzaak die het vaakst met halve waarheden wordt uitgelegd. De halve waarheid is "houd uw suiker onder controle en u zult geen neuropathie ontwikkelen". Bij type 1 verlaagde een verbeterde glucoseregulatie het risico op klinische neuropathie duidelijk — een geannualiseerd risicoverschil van −1,84% (95% BI −2,56 tot −1,11). Bij type 2, wat de grote meerderheid van de patiënten uitmaakt, was het verschil −0,58% (95% BI −1,17 tot 0,01) en miste het significantie bij P = 0,06.³

Twee bevindingen die meestal uit die samenvatting worden weggelaten, zijn even belangrijk. De meeste secundaire uitkomsten — zenuwgeleiding en vibratiedrempel — waren significant in het voordeel van intensieve regulatie bij beide types. En een verbeterde regulatie verhoogt significant het aantal ernstige hypoglykemische episodes, wat moet worden afgewogen tegen het voordeel.³ Dus glucoseregulatie beschermt meetbaar de zenuwfunctie, wat het ook doet met de incidentie van klinische neuropathie bij type 2. Als u alles goed heeft gedaan en uw voeten nog steeds branden, heeft u niets kapotgemaakt.

Wat u kunt doen zonder voorschrift

• Vind de oorzaak, als niemand dat al heeft gedaan. Bloedonderzoek naar B12 en HbA1c beantwoordt twee vragen die het hele plan veranderen, en dit is het enige punt hier dat echt herstel kan opleveren.¹
• Meld symptomen op de dag dat ze verschijnen. Zodra neuropathie ondraaglijk wordt of u functie begint te kosten, adviseert ASCO oncologen om uitstel van de dosis, dosisverlaging, vervanging of stopzetting af te wegen — tegen de kankerbestrijding die de behandeling oplevert.⁶ Die afweging is aan hen, en ze kunnen die alleen maken terwijl de kuur nog loopt. De tijd die u niet terugkrijgt, zijn niet de komende maanden; het zijn de weken die u zwijgend doorbrengt.
• Beweeg, vooral als u geen zin heeft. Bij 355 patiënten verminderde een geïndividualiseerd thuisprogramma van zes weken met wandelen en weerstandsoefeningen van matige intensiteit de warmte- en koudesensaties in handen en voeten met 0,46 punten op een zelfgerapporteerde schaal van 0-10 (P = 0,045); gevoelloosheid en tintelingen daalden met 0,42 punten, net niet significant (P = 0,061). Geen apparatuur. Dit was een secundaire analyse van een fase III-onderzoek dat was opgezet om vermoeidheid te bestuderen, dus beschouw het als bemoedigend in plaats van vaststaand.⁴
• Stop met alcohol. Het is een onafhankelijke oorzaak van zenuwschade, en het veroorzaakt het tekort aan B-vitamines dat al het andere erger maakt — de interactie met de behandeling wordt besproken in alcohol en chemotherapie.
• Eet voldoende. Eiwit- en B-vitaminetekorten komen vaak voor tijdens de behandeling; hierover leest u meer in voeding tijdens de behandeling van kanker.

Nog één ding verdient het genoemd te worden, omdat het hard wordt verkocht. Hericium erinaceus myceliumextract bevorderde de rijping van oligodendrocyt-voorlopercellen en verhoogde het myeline basisch eiwit in celculturen en cerebellaire coupes, en orale toediening verhoogde het in het corpus callosum van neonatale ratten.¹⁶ Een waterig extract, oraal toegediend, bevorderde de regeneratie van perifere zenuwen na pletletsel van de nervus peroneus bij ratten.¹⁷ Maar oligodendrocyten zijn cellen van het centrale zenuwstelsel, en de myeline die in uw voeten faalt, wordt gemaakt door Schwanncellen — een andere cel in een ander systeem. Cellen en knaagdieren, en geen enkel humaan onderzoek naar neuropathie. Een hypothese die het waard is om in de gaten te houden, geen behandeling.

Waarom mensen Lentinan naast chemotherapie gebruiken

Lentinan is afkomstig van de medicinale paddenstoel Lentinula edodes. Japan keurde het al in 1985 goed als aanvulling op de behandeling van maagkanker,¹⁸ en sindsdien wordt het naast chemotherapie voor andere kankersoorten gebruikt¹⁹ — daarom ziet u het steeds weer.

Hoewel Lentinan echt onverwachte manieren heeft om het immuunsysteem te wapenen om kankercellen op te sporen en aan te vallen,²⁰ is wat voor u bovendien van belang is, wat er gebeurde toen iemand het eindelijk testte op het precieze probleem waar deze pagina over gaat — neuropathie door chemotherapie.

In 2025 gaf een gerandomiseerd, dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek patiënten een oraal Lentinula edodes-extract voor gevoelloosheid die was achtergebleven nadat hun oxaliplatinebehandeling was voltooid. Geen ziekenhuisinfuus — een tablet die ze thuis slikten. Bij 1.800 mg per dag nam de gevoelloosheid meer dan twee keer zoveel af als met placebo, en de omvang van de verandering was van het soort dat patiënten daadwerkelijk voelen, niet alleen een getal op een grafiek.²¹

Twee dingen die u moet weten voordat u iets koopt. Niet alle extracten zijn gelijk — wat wij aanbevelen, vindt u hieronder.

Astaxanthine staat ernaast om een andere reden. Chemotherapie beschadigt zenuwen deels door oxidatieve stress, en bij patiënten die cisplatine kregen, verlaagde 8 mg per dag meetbaar de marker van die schade.²² Omdat astaxanthine de sterkste antioxidant is die we kennen tegen singletzuurstof, de vorm van zuurstofschade die chemotherapie veroorzaakt (ja, meer dan 6.000 keer sterker dan Vit C!),²³ doet het wonderen voor een beschadigd celmembraan, van binnen en van buiten.²⁴²⁵ Het is het supplement voor elk orgaan onder stress, inclusief ogen²⁶ en huid.²⁷²⁸

Als u één ding uit dit gedeelte onthoudt: de dosis, kwaliteit en specifieke benodigde extracten zijn wat het gewenste resultaat van een placebo onderscheidt. Zie hieronder het aanbevolen merk.

Veelgestelde vragen