Paniekaanvallen

Tekenen van een paniekaanval

Een paniekaanval kan heel beangstigend zijn. Het kan voelen alsof u:

• flauwvalt
• een hartaanval krijgt
• losraakt van uw lichaam of omgeving
• doodgaat
• de controle verliest

Het gebeurt allemaal in uw hoofd — er is geen echt gevaar — maar op dat moment voelt het voor u echt als de werkelijkheid.

Lichamelijk kunnen paniekaanvallen deze tekenen veroorzaken:

• ademhalingsmoeilijkheden
• snelle hartslag
• misselijkheid of duizeligheid
• verhoogde bloeddruk
• hitte of kou
• pijn op de borst

Voor mensen die nog nooit een serieuze paniekaanval hebben gehad, kan het lijken op 'kinderspel' of een 'denkbeeldige boeman' — toch kunnen paniekaanvallen het leven en het dagelijks functioneren ernstig beïnvloeden.

Hoe lang duurt een paniekaanval?

Een paniekaanval duurt ongeveer 10 minuten en begint dan af te nemen. Een sterke paniekaanval kan langer duren, of u kunt er meerdere achter elkaar ervaren (zelden). Als u op onvoorspelbare momenten en schijnbaar zonder duidelijke oorzaak veel paniekaanvallen ervaart, kan bij u de diagnose paniekstoornis worden gesteld.

Wat is een paniekaanval

Wanneer het lichaam gevaar waarneemt, activeert het de 'vecht-of-vlucht'-toestand, waarbij hormonen, neurotransmitters enzovoort vrijkomen. En dit is echt nuttig als u in de schemering, op een verlaten oud bouwterrein, een dronken recidivist stevig op u af ziet stappen — met een zwaard in de hand. Dan is de vecht-of-vlucht-toestand erg nuttig (ik hoop dat u voor het 'vlucht'-gedeelte zou kiezen).

Paniekaanvallen treden op wanneer de vecht-of-vlucht-toestand wordt geactiveerd, ook al is er geen echt gevaar aanwezig.

Op dat moment verschuift de balans van neurotransmitters en hormonen plotseling. De kalmerende (GABA) dalen en de stimulerende (adrenaline, dopamine) stijgen. U kunt hier meer lezen over de oorzaken van angst en paniekaanvallen.

Wanneer treden paniekaanvallen op?

Paniekaanvallen kunnen bij iedereen op verschillende momenten optreden. Nachtelijke paniekaanvallen doen zich uiteraard voor tijdens de slaap. Ze komen met wisselende frequentie voor en kunnen eenmaal per maand of meerdere keren per dag terugkeren — of zelfs de een na de ander. Het kan u opvallen dat bepaalde plaatsen, situaties of activiteiten een aanval lijken uit te lokken: voor een gespannen vergadering, na alcoholgebruik, na bepaald voedsel (bijvoorbeeld van slechte kwaliteit of fastfood), enzovoort.

Ons lichaam probeert ons altijd te beschermen tegen gevaar, dus na een aanval 'onthoudt' het lichaam waar en wanneer het gebeurde, of met welke mensen. Het is dus normaal dat de geest ons 'helpt' om die dingen in de toekomst te vermijden. Stel dat u tijdens het autorijden een paniekaanval kreeg — twee keer. Wat doet de geest dan? U wordt bang of voelt zich ongemakkelijk bij het autorijden en begint het te vermijden, totdat u uiteindelijk stopt met rijden. Het kan van alles zijn: een plaats, een handeling of bepaalde mensen. Een paniekaanval tijdens de slaap is geen uitzondering — dan kan angst u al gaan kwellen bij de gedachte alleen al om naar bed te gaan. Sommige mensen trekken zich in zichzelf terug in plaats van te zoeken naar manieren om paniekaanvallen te behandelen. En er zijn echt manieren om paniekaanvallen te bestrijden!

Paniekstoornis

Als u veel paniekaanvallen ervaart op onvoorspelbare momenten en schijnbaar zonder duidelijke oorzaak, kan bij u de diagnose paniekstoornis worden gesteld. Een paniekstoornis en bepaalde fobieën komen vaak samen voor. U zult meer begrijpen over deze stoornis in de neurotransmitterbalans door te lezen wat angst is.

Hoe om te gaan met paniekaanvallen

Er zijn verschillende strategieën die u kunt gebruiken om met paniekaanvallen om te gaan. Wanneer een aanval toeslaat, weet u al wat u moet doen:

• Herinner uzelf eraan: dit gaat snel voorbij. Erken dat dit een paniekaanval is, geen hartaanval.
• Blijf waar u bent, als dat kan. Als u zich terugtrekt naar een rustigere plek, kunt u bang worden voor die plek en deze in de toekomst vermijden.
• Als u het gevoel heeft dat u het contact met uw lichaam verliest, doe dan 'aardings'-oefeningen: houd uw handen in koud of warm water, spat water in uw gezicht, raak een voorwerp in uw buurt aan of knijp er stevig in.
• Als er een vriend in de buurt is, vertel hem dan wat er gebeurt. Hij kan u helpen kalmeren en u geruststellen dat het snel voorbij zal gaan.
• Concentreer u op uw ademhaling. Alleen op uw ademhaling. Ademhaling is de krachtigste van alle oefeningen. Reageer op elke poging van de geest om u verder bang te maken door uw aandacht op de uitademing te richten. Adem diep en langzaam. Ademhaling beïnvloedt rechtstreeks de activiteit van neurotransmitters.

De gouden ademhalingsregel tijdens een aanval: de uitademing moet langer zijn dan de inademing. Adem langzaam in en adem nog langzamer uit. De inademing stimuleert stress; de uitademing stimuleert rust.

Behandeling van paniekaanvallen

Paniekaanvallen en angst kunnen sterk worden verminderd — of op zijn minst sterk worden verzwakt — als de nodige veranderingen in levensstijl worden doorgevoerd. Chemische geneesmiddelen voor paniekaanvallen zijn niet altijd het antwoord. In de strijd tegen angst kan elk aspect van uw levensstijl een krachtig wapen zijn: sauna en blootstelling aan koude kunnen, eenmaal onder de knie, sterke hulpmiddelen worden. Uw behandeling zal uit verschillende elementen bestaan — begrijpen waarom angst u kwelt, wat uw neurotransmitters beïnvloedt, en wat u moet eten en vermijden.