HomeAngstAngst
In het kort

Wat is angst

Als u op zoek bent naar een antwoord op deze vraag, is de kans groot dat u de schaduw van angst al persoonlijk hebt ontmoet. Hoewel deze toestand niet moeilijk te definiëren is, is het veel belangrijker om de oorsprong ervan te begrijpen. Zodra we begrijpen wat angst veroorzaakt, kunnen we natuurlijke manieren vinden om de innerlijke rust terug te brengen — dat gevoel van lichtheid dat velen van ons zich herinneren uit onze kindertijd, toen de wereld nog niet zo ingewikkeld leek.

Nog interessanter: in rijkere landen komt angst (aanzienlijk) vaker voor dan in armere landen. Hoe komt dat? Wanneer je echt geen plek hebt om te wonen, wanneer je dagelijks moet vechten voor voedsel, water of veiligheid, werken de hersenen in een 'overlevingsmodus' — er is hier geen ruimte voor abstracte projecties van de toekomst.

De prijs van de moderne wereld: we leven met een dak boven ons hoofd, een overschot aan voedsel en diensten die veiligheid garanderen, en toch voelen we een innerlijke spanning. Hoewel we alles hebben, verliezen we paradoxaal genoeg onze spirituele rust.

Laten we kort onderzoeken wat er werkelijk in ons gebeurt, zodat we begrijpen hoe we ons weer opgewekt en kalm kunnen voelen — elke dag opnieuw.

Belangrijk: als u het gevoel heeft dat uw toestand ernstig is en het te moeilijk wordt om er alleen mee om te gaan, zoek dan zeker professionele hulp van specialisten.

De verscheidenheid aan angststoornissen

Het is belangrijk te begrijpen dat angst niet één enkele toestand is — het is een hele groep verschillende stoornissen. Hiertoe behoren paniekaanvallen, sociale angst, separatieangst, fobieën en de meest voorkomende — de gegeneraliseerde angststoornis. Hoewel de diagnoses verschillen, worden ze allemaal verenigd door een gemeenschappelijke deler: een uitputtend gevoel van angst en onzekerheid. Vanaf nu zullen we deze hele groep dus simpelweg angst noemen.

Prevalentie: volgens de laatste gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) worden angststoornissen gediagnosticeerd bij ongeveer 4,4% van de wereldbevolking (dat zijn ongeveer 360 miljoen mensen). Maar in sommige westerse landen, vooral na de crises van de afgelopen jaren, varieert dit cijfer van 7% tot 18%.

'Pilcultuur': helaas blijft een veelvoorkomende manier om het op te lossen het onderdrukken van de symptomen met medicijnen die afhankelijkheid kunnen veroorzaken. In Frankrijk tonen studies bijvoorbeeld aan dat ongeveer 30-33% van de mensen boven de 65 benzodiazepinen gebruikt. Vergelijkbare trends worden waargenomen in andere ontwikkelde landen, zoals de VS of Kroatië.

De situatie is meer dan ernstig, maar er wordt zelden hardop over gesproken. Aangezien gezondheidszorgsystemen vaak gericht zijn op het onderdrukken van gevolgen in plaats van het wegnemen van oorzaken, moeten we zelf de verantwoordelijkheid nemen voor ons eigen welzijn. Na dit korte maar noodzakelijke wetenschappelijke overzicht, gaan we over op praktische oplossingen die helpen om de rust terug te brengen en weer voluit te leven.

Waarom ontstaat angst?

Balans van rust: het evenwicht tussen GABA en glutamaat

Om u te helpen begrijpen wat hoe werkt en hoe uw dagelijkse handelingen de activiteit van de neurotransmitters beïnvloeden (verbeteren of verslechteren), geven we een korte, vereenvoudigde uitleg.

In ons geval hangt een goede hersenfunctie af van de balans tussen 2 neurotransmitters (informatiedragers). Dit systeem reguleert zichzelf door middel van twee hoofdkrachten. Stelt u zich een weegschaal voor die altijd op zoek is naar evenwicht.

Er zijn twee belangrijke neurotransmitters: glutamaat en GABA, die in de hersenen tegengesteld aan elkaar werken — glutamaat stimuleert, terwijl GABA remt. Zo wordt de weegschaal gevormd die we noemden. Samen zijn deze twee neurotransmitters goed voor meer dan 90% van alle neurotransmitteractiviteit (de overige 10% wordt gedeeld door neurotransmitters zoals dopamine, serotonine, acetylcholine, adrenaline, melatonine en andere). De interactie tussen glutamaat en GABA bepaalt grotendeels hoe u uw omgeving waarneemt. Deze balans bepaalt of u kalm en veilig bent, of wordt gekweld door stress en angst.

Wat angst (glutamaat) in uw hersenen verhoogt

Communicatie via de darm-hersen-as en glutamaat

Wat de moeite waard zou zijn om op te geven of sterk te beperken:

Suiker en snelle koolhydraten: snoep, gebak, zoete dranken en zelfs een overmatige hoeveelheid zoet fruit veroorzaken plotselinge insulinepieken die stemmingswisselingen direct beïnvloeden.

Tip: u haalt vitaminen en mineralen veel effectiever uit donkergroene groenten, eieren en vette vis.

Cafeïne en energiedrankjes: dit is brandstof voor uw angst. Cafeïne stimuleert de bijnieren om cortisol te produceren, waardoor uw lichaam zich constant in een 'vecht-of-vlucht'-toestand voelt.

Informatieruis: het constant controleren van sociale netwerken en de stroom van negatief nieuws houden de hersenen prikkelbaar. De algoritmes van Facebook en Instagram zijn ontworpen om dopaminepieken te veroorzaken, gevolgd door een dip en angst.

Voedingsadditief E621 (mononatriumglutamaat): wordt veel gebruikt in sauzen, kant-en-klaarmaaltijden en snacks. Het verhoogt direct de hoeveelheid glutamaat in de hersenen, wat innerlijke bevingen of zelfs paniekaanvallen kan uitlokken.

Gluten: zelfs bij mensen zonder vastgestelde allergie of coeliakie komen door gluten veroorzaakte reacties van het lichaam voor. De moderne geneeskunde erkent steeds vaker niet-coeliakie glutensensitiviteit. De eiwitten in tarwe veroorzaken bij veel mensen een 'stille' ontsteking, die via de darmen de hersenen bereikt en zich manifesteert als 'hersenmist' of angst.

Alcohol: en de vaak gehoorde 'slechts 50 gram' is niet gezond! Er bestaat geen 'gezonde' hoeveelheid. Hoewel alcohol voor korte tijd ontspant, stijgt het angstniveau de volgende dag (de zogenaamde hangxiety) dubbel zo hard naarmate het lichaam de alcohol afbreekt.

Wat u eet, beïnvloedt direct hoe u zich voelt. De darmen en de hersenen hebben een direct communicatiekanaal, dus de werking van uw hersenen hangt rechtstreeks af van de toestand van uw buik.

Wat is dit directe communicatiekanaal tussen darm en hersenen? Dat is de nervus vagus. Via deze zenuw vindt de communicatie tussen de hersenen en de darmen plaats.

Het is dus duidelijk dat de toestand van het centrale zenuwstelsel en de behandeling van angst grotendeels afhangen van de 'leefomstandigheden' van de goede bacteriën in uw darmen.

In plaats van u te haasten om dure pillen met goede bacteriën te kopen, moet u eerst voor hun 'leefomstandigheden' zorgen. Stelt u zich voor: heeft het zin om nieuwe bewoners uit te nodigen als u van plan bent ze uit te hongeren en te vergiftigen? Het is veel effectiever om de bacteriën die u al heeft te voeden, zodat ze zich succesvol kunnen blijven vermenigvuldigen.

Wat uw lichaam en de goede bacteriën NIET prettig vinden, hebben we hierboven al besproken; en wat moet u eten zodat u en uw populatie gedijen en de angstaanvallen afnemen? Volgens onderzoek heeft u bij angst zoveel mogelijk wateroplosbare vezels nodig. De belangrijkste soorten en bronnen: haver, appels, citrusvruchten, wortelen, lijnzaad, peulvruchten en psylliumvezels.

Hoe u de rust herstelt: GABA activeren

Het KETO-dieet helpt angst te bestrijden en verhoogt de GABA-neurotransmitters, dus voor degenen die dit (koolhydraatarme) eetplan volgen, helpt het niet alleen om angst te beheersen, maar verbetert het ook het geheugen en de cognitieve functies. Steeds meer specialisten bevelen een aanpassing van het dieet aan als eerste stap vóór een chemische behandeling (welke niet-chemische pillen helpen bij het beheersen van angst, bespreken we hieronder).

U vermoedt waarschijnlijk al dat lichaamsbeweging GABA verhoogt en helpt om met angst om te gaan. U hoeft zich niet in te schrijven bij de meest modieuze sportclub van de stad; u kunt thuis sporten, in een parkje; yoga, zwemmen in het zwembad of gewoon een stevige wandeling in het park werkt als therapie. En een nieuw gekocht zwembadabonnement kan, kijk eens aan, zelfs leuk blijken te zijn! Sauna en koude (harden) leren het zenuwstelsel zich aan te passen aan stress, waardoor het in het dagelijks leven veel veerkrachtiger wordt.

Groene thee (de L-theanine erin kalmeert) — vergeet alleen niet er citroen in uit te persen of er wat vitamine C bij te doen; dit verdubbelt de opname van de stoffen die we nodig hebben.

Ademhalingsoefeningen zijn vooral nuttig wanneer snelle veranderingen nodig zijn (bijvoorbeeld in het geval van een paniekaanval). De gouden regel van ademhaling: de uitademing moet langer zijn dan de inademing. Adem langzaam in en adem nog langzamer uit. De inademing activeert het sympathische (stress) zenuwstelsel, en de langzame uitademing het parasympathische (rust) zenuwstelsel.

Natuurlijke verbindingen tegen angst

Als veranderingen in levensstijl niet voldoende zijn, biedt de natuur twee krachtige actieve verbindingen die qua effectiviteit kunnen wedijveren met medicijnen, zonder hun bijwerkingen. Er is voldoende onderzoek om een beeld te vormen van hun indrukwekkende effect op de hersenen, dus het wordt aangeraden om beide samen te gebruiken voor degenen die de hersenactiviteit in balans willen brengen en rustig willen leven te midden van de enorme informatiestroom van het dagelijks leven. Dit zijn de flavonoïde vitexine en de medicinale paddenstoel Hericium erinaceus (pruikzwam).

Vitexine — de kalmerende hartslag van de natuur

Gestandaardiseerd vitexine-extract

Van mungbonen tot boekweit, vitexine is een antioxidant die in veel planten wordt aangetroffen en sinds de oudheid op verschillende continenten als medicijn wordt gebruikt.64 Deze flavonoïde, onder het vergrootglas van wetenschappers gelegd, verraste onderzoekers oprecht met zijn zeer brede farmacologische effect.65 De antioxiderende en ontstekingsremmende effecten worden bestudeerd, samen met neuroprotectieve, krampstillende en andere eigenschappen.66 Wetenschappelijk wordt vitexine geclassificeerd als een apigenine-flavonglycoside, dat voorkomt in bamboebladeren, passiebloem, boekweit, lavendel, mungbonen en nog veel meer. Maar het eten van deze voedingsmiddelen is niet voldoende om een betekenisvolle hoeveelheid te verkrijgen — sterke, specifieke extracten zijn nodig. Vitexine wordt bestudeerd vanwege zijn werking via de GABA-A-receptorroute op een manier die vergelijkbaar is met benzodiazepinen, maar als een modulator in plaats van een onderdrukker — daarom wordt het bestudeerd voor het verminderen van angst zonder sedatie of risico op afhankelijkheid.

Hericium erinaceus (pruikzwam) — de hersenregenerator

Hericium erinaceus (pruikzwam) paddenstoel

H. erinaceus is een medicinale paddenstoel met een bijzonder zeldzaam effect, die de "hersenpaddenstoel" wordt genoemd. Het extract ervan wordt bestudeerd als bijzonder geschikt voor angstgevoelens. Neuroregeneratie: het wordt bestudeerd voor het stimuleren van de zenuwgroeifactor (NGF) — in monsters van menselijke neuronen verhoogde het extract van deze paddenstoel de uitgroei van neurieten effectief met 60,6%.86 Onderzoek bekijkt ook de rol ervan bij het ondersteunen van de stemming en de cognitieve functie. Het juiste type extract, de hoeveelheid en de sterkte zijn van belang voor het effect.

Gerelateerd supplement

Vitexin wordt bestudeerd voor zijn werking via de GABA-A-route, net als benzodiazepinen, maar als modulator, zonder risico op afhankelijkheid - onderzocht in meer dan 80 klinische studies.

Vitexin 90 van Zenius Labs™ →

Veelgestelde vragen

Wat is angst en waarom ontstaat het?

Angst is een natuurlijke hersenreactie op dreiging, gereguleerd door de balans tussen GABA en glutamaat. Het probleem ontstaat wanneer dit systeem chronisch wordt geactiveerd zonder een reële dreiging. Moderne factoren — stress, slechte slaap, een overvloed aan geraffineerde koolhydraten — verhogen voortdurend glutamaat en verlagen de GABA-activiteit, waardoor een staat van chronische angst ontstaat.

Werken natuurlijke middelen tegen angst echt?

Sommige plantaardige stoffen worden klinisch bestudeerd. Vitexin (uit Passiflora incarnata) wordt bestudeerd voor zijn werking via GABA-A-receptoren op een manier die vergelijkbaar is met benzodiazepinen, maar zonder risico op afhankelijkheid. Dit is onderzocht bij verschillende patiëntengroepen in meer dan 80 klinische studies. Bespreek elke aanpak altijd met een zorgprofessional.

Hoe verschilt Vitexin 90 van gewone kalmeringsmiddelen?

Kalmeringsmiddelen op recept (benzodiazepinen) onderdrukken het centrale zenuwstelsel direct en kunnen afhankelijkheid, geheugenproblemen en vertraagde bewegingen veroorzaken. Vitexin 90 van Zenius Labs™ wordt bestudeerd voor zijn werking via dezelfde GABA-A-receptorroute, maar als modulator in plaats van als onderdrukker — bestudeerd voor het verminderen van angst zonder sedatie of afhankelijkheid.

Kan angst vanzelf overgaan?

Milde situationele angst kan dat. Maar chronische angst die verband houdt met neurochemische veranderingen, vermindert meestal niet zonder interventie — en kan na verloop van tijd versterken. Het is belangrijk om de oorzaak vroegtijdig aan te pakken (slaap, dieet, lichaamsbeweging, GABA-ondersteuning) in plaats van te wachten tot de symptomen verergeren. Zoek professionele hulp waar nodig.

Zijn angst en depressie hetzelfde?

Nee, maar ze gaan vaak samen. Angst is een overmaat aan activering en vrees; depressie is emotionele en energetische uitputting. Beide worden geassocieerd met een onbalans van GABA/serotonine, daarom worden sommige interventies (zoals extract van Passiflora incarnata) bestudeerd voor hun effecten op beide.

Is angst gevaarlijk voor de gezondheid?

Chronische angst kan na verloop van tijd schadelijk zijn: het verhoogt cortisol, verzwakt het immuunsysteem en verhoogt het cardiovasculaire risico. Kortdurende angst is normaal en zelfs nuttig. Het probleem is wanneer het een achtergrondmodus van het leven wordt — dus het is belangrijk om het niet onbehandeld te laten.

Referenties
  1. Moreno-Agostino D et al. Characterising patterns of health behaviours in middle-aged and older adults. BMC Public Health. 2020. biomedcentral.com
  2. Missing: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/anxiety-disorders
  3. Missing: https://presse.inserm.fr/en/benzodiazepine-use-and-dementia-in-the-over-65s/47631/
  4. Missing: https://www.researchgate.net/publication/396450394_The_Use_of_Benzodiazepines_in_the_Elderly_Population_Epidemiology_Risks_and_Withdrawal_Management
  5. Miczke A et al. GABA and anxiety: IntechOpen chapter. IntechOpen. intechopen.com
  1. Gibson GR et al. Dietary prebiotics: current status and new definition. J Nutr. 2010. oup.com
  2. Nuss P. Anxiety disorders and GABA neurotransmission: a disturbance of modulation. Neuropsychiatric disease and treatment. 2015. PubMed Central
  3. Nutrients and neurotransmitters: IntechOpen chapter. IntechOpen. intechopen.com
  4. American Addiction Centers. Long-term effects of Xanax use. AmericanAddictionCenters.org. americanaddictioncenters.org
  5. MedlinePlus. Alprazolam (Xanax) drug information. MedlinePlus (NIH). medlineplus.gov
  6. Wang C et al. Glucose inhibits GABA release by pancreatic beta-cells through an increase in GABA shunt activity. Am J Physiol Endocrinol Metab. 2006. PubMed
  7. Levin BE et al. Regulation of energy homeostasis by peripheral signals. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2017. physiology.org
  8. Kose J et al. A Comparison of Sugar Intake between Individuals with High and Low Trait Anxiety: Results from the NutriNet-Santé Study. Nutrients. 2021. PubMed
  9. Alasmari F. Caffeine induces neurobehavioral effects through modulating neurotransmitters. Saudi Pharm J. 2020. PubMed
  10. John J et al. Caffeine promotes glutamate and histamine release in the posterior hypothalamus. American journal of physiology. Regulatory, integrative and comparative physiology. 2014. PubMed Central
  11. Solinas M et al. Caffeine induces dopamine and glutamate release in the shell of the nucleus accumbens. The Journal of neuroscience : the official journal of the Society for Neuroscience. 2002. PubMed Central
  12. Psychology Today. Anxiety and social media use. PsychologyToday.com. 2020. psychologytoday.com
  13. Shensa A et al. Social Media Use and Depression and Anxiety Symptoms: A Cluster Analysis. American journal of health behavior. 2018. PubMed Central
  14. Harvard Graduate School of Education. Social media and teen anxiety. Harvard GSE. 2017. gse.harvard.edu
  15. Vannucci A et al. Social media use and anxiety in emerging adults. Scand J Psychol. 2017. wiley.com
  16. Onaolapo OJ et al. Monosodium glutamate-associated alterations in open field, anxiety-related and conditioned place preference behaviours in mice. Naunyn Schmiedebergs Arch Pharmacol. 2017. PubMed
  17. Ureña-Guerrero ME et al. Excitotoxic neonatal damage induced by monosodium glutamate reduces several GABAergic markers in the cerebral cortex and hippocampus in adulthood. Int J Dev Neurosci. 2009. PubMed
  18. Quines CB et al. Monosodium glutamate, a food additive, induces depressive-like and anxiogenic-like behaviors in young rats. Life Sci. 2014. PubMed
  19. Porcelli B et al. Celiac and non-celiac gluten sensitivity: a review on the association with schizophrenia and mood disorders. Auto Immun Highlights. 2014. PubMed
  20. Casella G et al. Mood disorders and non-celiac gluten sensitivity. Minerva Gastroenterol Dietol. 2017. PubMed
  21. Losurdo G et al. Extra-intestinal manifestations of non-celiac gluten sensitivity: An expanding paradigm. World J Gastroenterol. 2018. PubMed
  22. Addolorato G et al. Anxiety and depression in celiac disease. Intern Emerg Med. 2014. springer.com
  23. Verywell Health. Gluten-related neurological symptoms. VeryWellHealth.com. verywellhealth.com
  24. WHO Europe. Alcohol use and mental health. WHO. 2018. euro.who.int
  25. Norwitz NG et al. Nutrition as Metabolic Treatment for Anxiety. Front Psychiatry. 2021. PubMed
  26. Bear TLK et al. The Role of the Gut Microbiota in Dietary Interventions for Depression and Anxiety. Adv Nutr. 2020. PubMed
  27. Firth J et al. Food and mood: how do diet and nutrition affect mental wellbeing?. BMJ. 2020. PubMed
  28. Adan RAH et al. Nutritional psychiatry: Towards improving mental health by what you eat. Eur Neuropsychopharmacol. 2019. PubMed
  29. Marx W et al. Nutritional psychiatry: the present state of the evidence. Proc Nutr Soc. 2017. PubMed
  30. Chao L et al. Effects of Probiotics on Depressive or Anxiety Variables in Healthy Participants Under Stress Conditions or With a Depressive or Anxiety Diagnosis: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Neurol. 2020. PubMed
  31. Sun LJ et al. Gut hormones in microbiota-gut-brain cross-talk. Chin Med J (Engl). 2020. PubMed
  32. Luna RA et al. Gut brain axis: diet microbiota interactions and implications for modulation of anxiety and depression. Curr Opin Biotechnol. 2015. PubMed
  33. Evrensel A et al. Immune-Kynurenine Pathways and the Gut Microbiota-Brain Axis in Anxiety Disorders. Adv Exp Med Biol. 2020. PubMed
  34. Martin CR et al. The Brain-Gut-Microbiome Axis. Cell Mol Gastroenterol Hepatol. 2018. PubMed
  35. Schmidt K et al. Prebiotic intake reduces the waking cortisol response and alters emotional bias in healthy volunteers. Psychopharmacology (Berl). 2015. PubMed
  36. Simpson CA et al. The gut microbiota in anxiety and depression. Front Psychiatry. 2018. frontiersin.org
  37. Rieder R et al. Microbes and mental health: A review. Brain Behav Immun. 2017. PubMed
  38. Messaoudi M et al. Beneficial psychological effects of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in healthy human volunteers. Gut Microbes. 2011. PubMed
  39. Steenbergen L et al. A randomized controlled trial to test the effect of multispecies probiotics on cognitive reactivity to sad mood. Brain Behav Immun. 2015. PubMed
  40. Taylor AM et al. A review of dietary and microbial connections to depression, anxiety, and stress. Nutr Neurosci. 2020. PubMed
  41. Dahl WJ et al. Dietary fibre and gut microbiome interactions. Nature Scientific Reports. 2021. nature.com
  42. New Brain Nutrition. Can prebiotics treat anxiety and depression?. NewBrainNutrition.com. newbrainnutrition.com
  43. Kao AC et al. The Influence of Prebiotics on Neurobiology and Behavior. Int Rev Neurobiol. 2016. PubMed
  44. Szklany K et al. Supplementation of dietary non-digestible oligosaccharides from birth onwards improve social and reduce anxiety-like behaviour in male BALB/c mice. Nutr Neurosci. 2020. PubMed
  45. Diabetes.co.uk. Ketogenic diet and mental health. Diabetes.co.uk. diabetes.co.uk
  46. Włodarczyk A et al. Ketogenic Diet: A Dietary Modification as an Anxiolytic Approach?. Nutrients. 2020. PubMed Central
  47. Kandola A et al. Exercise and Anxiety. Adv Exp Med Biol. 2020. PubMed
  48. Streeter CC et al. Yoga Asana sessions increase brain GABA levels: a pilot study. J Altern Complement Med. 2007. PubMed
  49. Hayasaka S et al. Effects of charcoal kiln saunas (Jjimjilbang) on psychological states. Complement Ther Clin Pract. 2008. PubMed
  50. Cain T et al. Effects of cold-water immersion on health and wellbeing: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2025. PubMed
  51. Vignes M et al. Anxiolytic properties of green tea polyphenol (-)-epigallocatechin gallate (EGCG). Brain Res. 2006. PubMed
  52. Peters CM et al. Formulation with ascorbic acid and sucrose modulates catechin bioavailability from green tea. Food research international (Ottawa, Ont.). 2010. PubMed Central
  53. Jerath R et al. Self-regulation of breathing as a primary treatment for anxiety. Appl Psychophysiol Biofeedback. 2015. PubMed
  54. Psychology Today. Longer exhalations ease anxiety. PsychologyToday.com. 2019. psychologytoday.com
  55. Feathered Pipe Foundation. How breath affects the nervous system. FeatheredPipe.com. featheredpipe.com
  56. Kim M et al. Role Identification of Passiflora Incarnata Linnaeus: A Mini Review. Journal of menopausal medicine. 2017. PubMed Central
  57. Appel K et al. Modulation of the γ-aminobutyric acid (GABA) system by Passiflora incarnata L. Phytother Res. 2011. sciencedirect.com
  58. Babaei F et al. Review of the effects of vitexin in oxidative stress-related diseases. Food science & nutrition. 2020. PubMed Central
  59. Akhondzadeh S et al. Passionflower in the treatment of generalized anxiety: a pilot double-blind randomized controlled trial with oxazepam. J Clin Pharm Ther. 2001. PubMed
  60. Christoffoli MT et al. Assessment of Passiflora incarnata L for conscious sedation of patients during the extraction of mandibular third molars: a randomized, split-mouth, double-blind, crossover study. Quintessence Int. 2021. PubMed
  61. Janda K et al. Passiflora incarnata in Neuropsychiatric Disorders-A Systematic Review. Nutrients. 2020. PubMed Central
  62. Luscher C et al. GABA(A) receptor trafficking-mediated plasticity of inhibitory synapses. Neuron. 2000. nature.com
  63. Abbasi E et al. Neuroprotective effects of vitexin, a flavonoid, on pentylenetetrazole-induced seizure in rats. Chem Biol Drug Des. 2012. PubMed
  64. Grundmann O et al. Anxiolytic activity of a phytochemically characterized Passiflora incarnata extract is mediated via the GABAergic system. Planta Med. 2008. PubMed
  65. Oliveira DR et al. Flavones-bound in benzodiazepine site on GABA(A) receptor: Concomitant anxiolytic-like and cognitive-enhancing effects produced by Isovitexin and 6-C-glycoside-Diosmetin. Eur J Pharmacol. 2018. PubMed
  66. Šurkienė G et al. Benzodiazepinų vartojimo paplitimas Lietuvoje. Psichiatrija.lt. 2019. psichiatrija.lt
  67. Lakhan SE et al. Nutritional and herbal supplements for anxiety and anxiety-related disorders: systematic review. Nutrition journal. 2010. PubMed Central
  68. Nojoumi M et al. Effects of Passion Flower Extract, as an Add-On Treatment to Sertraline, on Reaction Time in Patients ‎with Generalized Anxiety Disorder: A Double-Blind Placebo-Controlled Study. Iranian journal of psychiatry. 2016. PubMed Central
  69. Qi Y et al. Vitexin improves neuron apoptosis and memory impairment induced by isoflurane via regulation of miR-409 expression. Adv Clin Exp Med. 2020. PubMed
  70. Kim GH et al. Improvement in neurogenesis and memory function by administration of Passiflora incarnata L. extract applied to sleep disorder in rodent models. J Chem Neuroanat. 2019. PubMed
  71. Sveikatos apsaugos ministerija. Raminamųjų bei migdomųjų vaistų vartojimo grėsmės. SAM.lrv.lt. sam.lrv.lt
  72. Akhondzadeh S et al. Passionflower in the treatment of opiates withdrawal: a double-blind randomized controlled trial. J Clin Pharm Ther. 2001. PubMed
  73. Dhawan K. Drug/substance reversal effects of a novel tri-substituted benzoflavone moiety (BZF) isolated from Passiflora incarnata Linn.–a brief perspective. Addict Biol. 2003. PubMed
  74. de Oliveira DD et al. Vitexin Possesses Anticonvulsant and Anxiolytic-Like Effects in Murine Animal Models. Frontiers in pharmacology. 2020. PubMed Central
  75. Nassiri-Asl M et al. Anticonvulsant effects of aerial parts of Passiflora incarnata extract in mice: involvement of benzodiazepine and opioid receptors. BMC complementary and alternative medicine. 2007. PubMed Central
  76. Bourin M et al. A combination of plant extracts in the treatment of outpatients with adjustment disorder with anxious mood: controlled study versus placebo. Fundam Clin Pharmacol. 1997. PubMed
  77. Singh B et al. Dual protective effect of Passiflora incarnata in epilepsy and associated post-ictal depression. J Ethnopharmacol. 2012. PubMed
  78. Lai PL et al. Neurotrophic properties of the Lion’s mane medicinal mushroom, Hericium erinaceus (Higher Basidiomycetes) from Malaysia. Int J Med Mushrooms. 2013. PubMed
  79. Kolotushkina EV et al. The influence of Hericium erinaceus extract on myelination process in vitro. Fiziol Zh (1994). 2003. PubMed
  80. Wong KH et al. Neuroregenerative potential of lion’s mane mushroom, Hericium erinaceus (Bull.: Fr.) Pers. (higher Basidiomycetes), in the treatment of peripheral nerve injury (review). Int J Med Mushrooms. 2012. PubMed
  81. He X et al. Structures, biological activities, and industrial applications of the polysaccharides from Hericium erinaceus (Lion’s Mane) mushroom: A review. Int J Biol Macromol. 2017. PubMed
  82. Park YS et al. Effect of an exo-polysaccharide from the culture broth of Hericium erinaceus on enhancement of growth and differentiation of rat adrenal nerve cells. Cytotechnology. 2002. PubMed Central
  83. Samberkar S et al. Lion’s Mane, Hericium erinaceus and Tiger Milk, Lignosus rhinocerotis (Higher Basidiomycetes) Medicinal Mushrooms Stimulate Neurite Outgrowth in Dissociated Cells of Brain, Spinal Cord, and Retina: An In Vitro Study. Int J Med Mushrooms. 2015. PubMed
  84. Nagano M et al. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomed Res. 2010. PubMed
  85. Vigna L et al. Hericium erinaceus Improves Mood and Sleep Disorders in Patients Affected by Overweight or Obesity: Could Circulating Pro-BDNF and BDNF Be Potential Biomarkers?. Evid Based Complement Alternat Med. 2019. PubMed
  86. Friedman M. Chemistry, Nutrition, and Health-Promoting Properties of Hericium erinaceus (Lion’s Mane) Mushroom Fruiting Bodies and Mycelia and Their Bioactive Compounds. J Agric Food Chem. 2015. PubMed
  87. Chong PS et al. Neurogenesis-dependent antidepressant-like activity of Hericium erinaceus in an animal model of depression. Chin Med. 2021. PubMed
  88. Brandalise F et al. Dietary Supplementation of Hericium erinaceus Increases Mossy Fiber-CA3 Hippocampal Neurotransmission and Recognition Memory in Wild-Type Mice. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM. 2017. PubMed Central
  89. Zhang J et al. The Neuroprotective Properties of Hericium erinaceus in Glutamate-Damaged Differentiated PC12 Cells and an Alzheimer’s Disease Mouse Model. International journal of molecular sciences. 2016. PubMed Central
  90. Mori K et al. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytother Res. 2009. PubMed
  91. Chong PS et al. Therapeutic Potential of Hericium erinaceus for Depressive Disorder. Int J Mol Sci. 2019. PubMed
  92. Kim YO et al. Hericium erinaceus suppresses LPS-induced pro-inflammation gene activation in RAW264.7 macrophages. Immunopharmacol Immunotoxicol. 2012. PubMed
  93. Qin M et al. Anti-Inflammatory Effects of Ethanol Extract of Lion’s Mane Medicinal Mushroom, Hericium erinaceus (Agaricomycetes), in Mice with Ulcerative Colitis. Int J Med Mushrooms. 2016. PubMed
  94. Mori K et al. Effects of Hericium erinaceus on amyloid β(25-35) peptide-induced learning and memory deficits in mice. Biomed Res. 2011. PubMed
  95. Velasquez ACA et al. Effects of Passiflora incarnata and Valeriana officinalis in the control of anxiety due to tooth extraction: a randomized controlled clinical trial. Oral and maxillofacial surgery. 2024. PubMed
  96. Miyasaka LS et al. Passiflora for anxiety disorder. The Cochrane database of systematic reviews. 2007. PubMed
  97. Wolfman C et al. Possible anxiolytic effects of chrysin, a central benzodiazepine receptor ligand isolated from Passiflora coerulea. Pharmacology, biochemistry, and behavior. 1994. PubMed
  98. Krenn L [Passion Flower (Passiflora incarnata L.)–a reliable herbal sedative]. Wiener medizinische Wochenschrift (1946). 2002. PubMed
  99. Medina JH et al. Chrysin (5,7-di-OH-flavone), a naturally-occurring ligand for benzodiazepine receptors, with anticonvulsant properties. Biochemical pharmacology. 1990. PubMed
  100. Al Hasan MS et al. Assessment of sedative activity of Chrysin: Behavioral approach with pharmacokinetics, toxicological profile and molecular docking. Sleep medicine. 2025. PubMed
  101. Nagano M et al. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomedical research (Tokyo, Japan). 2010. PubMed
  102. Vigna L et al. Hericium erinaceus Improves Mood and Sleep Disorders in Patients Affected by Overweight or Obesity: Could Circulating Pro-BDNF and BDNF Be Potential Biomarkers?. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM. 2019. PubMed
  103. Koszła O et al. Biotransformation of Ganoderma lucidum and Hericium erinaceus for ex vivo gut-brain axis modulation and mood-related outcomes in humans: CREB/BDNF signaling and microbiota-driven synergies. Journal of ethnopharmacology. 2025. PubMed
  104. Mori K et al. Nerve growth factor-inducing activity of Hericium erinaceus in 1321N1 human astrocytoma cells. Biological & pharmaceutical bulletin. 2008. PubMed
  105. Lai PL et al. Neurotrophic properties of the Lion’s mane medicinal mushroom, Hericium erinaceus (Higher Basidiomycetes) from Malaysia. International journal of medicinal mushrooms. 2013. PubMed
  106. Cipriano GL et al. Beyond Neurotrophins: A Proposed Neurotrophic-Epigenetic Axis Mediated by Non-Coding RNA Networks for Hericium erinaceus Bioactives-A Hypothesis-Driven Review. International journal of molecular sciences. 2026. PubMed
  107. Roda E et al. Cognitive Healthy Aging in Mice: Boosting Memory by an Ergothioneine-Rich Hericium erinaceus Primordium Extract. Biology. 2023. PubMed
  108. Ratto D et al. Hericium erinaceus Improves Recognition Memory and Induces Hippocampal and Cerebellar Neurogenesis in Frail Mice during Aging. Nutrients. 2019. PubMed
  109. Priori EC et al. Hericium erinaceus Extract Exerts Beneficial Effects on Gut-Neuroinflammaging-Cognitive Axis in Elderly Mice. Biology. 2023. PubMed
  110. Jeanclos E et al. Improved cognition, mild anxiety-like behavior and decreased motor performance in pyridoxal phosphatase-deficient mice. Biochimica et biophysica acta. Molecular basis of disease. 2019. PubMed
  111. Kasaragod VB et al. Pyridoxal kinase inhibition by artemisinins down-regulates inhibitory neurotransmission. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 2020. PubMed
  112. Singhuber J et al. GABA(A) receptor modulators from Chinese herbal medicines traditionally applied against insomnia and anxiety. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology. 2012. PubMed
  113. Evans AK et al. Pharmacology of the beta-carboline FG-7,142, a partial inverse agonist at the benzodiazepine allosteric site of the GABA A receptor: neurochemical, neurophysiological, and behavioral effects. CNS drug reviews. 2007. PubMed
  114. Zhong H et al. Neonatal inflammation via persistent TGF-β1 downregulation decreases GABA(A)R expression in basolateral amygdala leading to the imbalance of the local excitation-inhibition circuits and anxiety-like phenotype in adult mice. Neurobiology of disease. 2022. PubMed
  115. Pétursson H The benzodiazepine withdrawal syndrome. Addiction (Abingdon, England). 1994. PubMed
  116. Soyka M Treatment of Benzodiazepine Dependence. The New England journal of medicine. 2017. PubMed
  117. O’brien CP Benzodiazepine use, abuse, and dependence. The Journal of clinical psychiatry. 2005. PubMed
  118. Akhondzadeh S et al. Passionflower in the treatment of generalized anxiety: a pilot double-blind randomized controlled trial with oxazepam. Journal of clinical pharmacy and therapeutics. 2001. PubMed
  119. Stein MB Neurobiology of generalized anxiety disorder. The Journal of clinical psychiatry. 2009. PubMed
  120. Pollack MH Refractory generalized anxiety disorder. The Journal of clinical psychiatry. 2009. PubMed
  121. Richier C et al. Brain Age Prediction in Generalized Anxiety Disorder using a Convolutional Neural Network. Research square. 2025. PubMed
  122. Amigó J et al. The absence of 5-HT(4) receptors modulates depression- and anxiety-like responses and influences the response of fluoxetine in olfactory bulbectomised mice: Adaptive changes in hippocampal neuroplasticity markers and 5-HT(1A) autoreceptor. Neuropharmacology. 2016. PubMed
  123. Paliokha R et al. Effects of pre-gestational exposure to the stressors and perinatal mirtazapine administration on the excitability of hippocampal glutamate and brainstem monoaminergic neurons, hippocampal neuroplasticity, and anxiety-like behavior in rats. Molecular psychiatry. 2026. PubMed
  124. Cryan JF et al. The Microbiota-Gut-Brain Axis. Physiological reviews. 2019. PubMed
  125. Rutsch A et al. The Gut-Brain Axis: How Microbiota and Host Inflammasome Influence Brain Physiology and Pathology. Frontiers in immunology. 2020. PubMed
  126. Foster JA et al. Stress & the gut-brain axis: Regulation by the microbiome. Neurobiology of stress. 2017. PubMed
  127. Bear T et al. The Microbiome-Gut-Brain Axis and Resilience to Developing Anxiety or Depression under Stress. Microorganisms. 2021. PubMed