Cholesterol: HDL, LDL, poziomy i jak obniżyć

Czym jest cholesterol i dlaczego go mamy?

Organizm nie może funkcjonować bez cholesterolu. Pomaga on w rozkładaniu tłuszczów (lipidów) w jelicie cienkim, dzięki czemu mogą one zostać wchłonięte do krwiobiegu. W wątrobie cholesterol łączy się z lipidami i białkami, tworząc złożone związki zwane lipoproteinami. Cholesterol jest niezbędny do tworzenia błon komórkowych, produkcji hormonów, trawienia pokarmu oraz produkcji witaminy D, gdy skóra jest wystawiona na działanie promieni słonecznych. Pozwala komórkom ludzkim poruszać się i zmieniać kształt (czego nie potrafią rośliny, ponieważ nie mają cholesterolu). Zasadniczo jest on potrzebny do produkcji i wzrostu nowych komórek — dlatego w jajkach jest tak dużo cholesterolu.

Wysoki poziom cholesterolu

Gdzie więc leży przyczyna problemu wysokiego poziomu cholesterolu? Najwyraźniej w nadmiernej produkcji tego związku w wątrobie. Zbyt wysoki poziom cholesterolu wiąże się z chorobami układu krążenia: miażdżycą, udarem mózgu, zawałem serca, niewydolnością serca, zapaleniem osierdzia oraz chorobą wieńcową. Choroby serca są główną przyczyną zgonów na świecie (drugą jest rak).²⁶ Organizm posiada mechanizm regulujący równowagę cholesterolu: wytwarza tak zwany „dobry” cholesterol (HDL — lipoproteiny o wysokiej gęstości), który usuwa „zły”.

Czy istnieją dwa rodzaje cholesterolu? Dobry (HDL) i zły (LDL)?

Cholesterol LDL nazywany jest „złym”. Dlaczego nazywa się go złym, skoro jest jedną z najważniejszych substancji w organizmie – bez niego umarlibyśmy? Nadmierna ilość tego cholesterolu wiąże się z chorobą wieńcową serca, zawałem serca, udarem mózgu oraz innymi schorzeniami układu krążenia i serca. Kiedy ściany tętnic są uszkodzone (dlaczego, omówimy poniżej), cholesterol LDL jest wysyłany do miejsca uszkodzenia jako „materiał naprawczy”. Problem pojawia się, gdy z powodu nieustannego stanu zapalnego LDL zostaje uwięziony wewnątrz ściany tętnicy, utlenia się i wraz z komórkami odpornościowymi tworzy blaszki miażdżycowe. Ten proces, który powoduje zwężenie tętnic, nazywa się miażdżycą.

Poziom cholesterolu (wartości referencyjne)

Na pierwszy rzut oka wyniki cholesterolu we krwi mogą wydawać się nieco skomplikowane. Cholesterol mierzy się w milimolach na litr krwi (czasami w mg/dl).

Skąd więc bierze się ZBYT DUŻA ilość cholesterolu?

Najważniejsze pytanie pozostaje otwarte: dlaczego organizm wytwarza zbyt dużo cholesterolu (ustaliliśmy już, że podwyższony poziom cholesterolu nie „pochodzi” z jedzenia, jak się powszechnie uważa)? „To kwestia genów!” – może powiedzieć lekarz; „Tak, to DNA!” – powtarzają wielcy producenci leków. Ale czy naprawdę wierzysz, że to wina twojej babci? Gdzie więc były problemy z cholesterolem, powiedzmy, 300 lat temu? Wtedy ludzie spożywali dwa lub trzy razy więcej kalorii dziennie, w większości pochodzących z pokarmów pochodzenia zwierzęcego. Geny nie zmieniają się tak szybko, więc „epidemia” cholesterolu (taka jak ta obecna) istniałaby już przed wiekami. Przyczyna leży gdzie indziej.

Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny)

Jak już wspomniano, cholesterol jest wytwarzany w organizmie. Synteza ta jest złożonym procesem obejmującym około 30 reakcji chemicznych. Kluczowym momentem jest moment, w którym enzym reduktaza HMG-CoA wytwarza mewalonian. Enzym ten ma szczególne znaczenie, ponieważ decyduje o tym, czy cholesterol jest wytwarzany, czy nie. Ponieważ reduktaza HMG-CoA jest kluczowym regulatorem syntezy cholesterolu, statyny ingerują w tę reakcję i ją blokują — i voila, produkcja cholesterolu zostaje zatrzymana. Nie wyjaśnia to jednak, dlaczego enzym w ogóle otrzymuje sygnał do produkcji cholesterolu.

Skutki uboczne leków na cholesterol

Składnikiem aktywnym większości przepisywanych leków obniżających poziom cholesterolu są „statyny”. Warto przyjrzeć się ich skutkom ubocznym – a prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest znaczne. Poza tym trzeba je przyjmować przez całe życie. Dr Malcolm Kendrick twierdzi, że dla wielu osób wady statyn przeważają nad potencjalnymi korzyściami. Liczba recept na statyny rośnie o prawie 30% każdego roku. Pacjenci powinni zapytać swoich lekarzy: „O ile dłużej będę żyć, jeśli będę przyjmować statyny — i jaka będzie jakość tego czasu?”

Co tak naprawdę powoduje wysoki poziom cholesterolu

Może to być całkowicie nieoczekiwane, ale istnieje wiele badań na ten temat, a ci, którzy się tym zainteresują, z łatwością znajdą odpowiedzi. Co więc powoduje nadmierną produkcję cholesterolu w organizmie? Krótko mówiąc – cukier (glukoza). Jak to się dzieje? Wiadomo, że cholesterol tworzy blaszki miażdżycowe w tętnicach i zatyka naczynia krwionośne. Jednak gdy zrozumie się, że cholesterol jest narzędziem do kontrolowania stanu zapalnego i radzenia sobie z uszkodzeniami, jakie powoduje stan zapalny, obraz tego „systemu” staje się jasny. Przyczyną chorób przewlekłych jest stan zapalny, a nie cholesterol.²⁰ Prawdziwym winowajcą jest stan zapalny — a co najbardziej podrażnia naczynia krwionośne? Cukier wywołuje ogromny stan zapalny.

Obniżanie poziomu cholesterolu

Jak już wspomniano, dla wielu osób przyjmowanie leków obniżających poziom cholesterolu (statyn) może być niebezpieczne. Najlepszą dietą w takim przypadku jest dieta ketogeniczna. Trudno jest jej przestrzegać, ponieważ proporcje wszystkich składników odżywczych są odwrotne do tych, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Około 80% wszystkich kalorii powinno pochodzić z tłuszczów (dobrych tłuszczów, a nie podgrzewanych olejów lub tłuszczów trans), około 15% z białka, a około 5% z węglowodanów — wyłącznie z warzyw nieskrobiowych (bez skrobi). Oznacza to kalafior, brokuły, cukinię, ogórki i wszystkie warzywa liściaste. A więc żadnych owsianek, bułek, ziemniaków, chleba, alkoholu, owoców, mąki ani cukru.

Jak maksymalnie obniżyć poziom cholesterolu i poprawić funkcjonowanie układu krążenia bez stosowania statyn?

Odpowiedzią są grzyby lecznicze. Statyny pierwszej generacji pozyskiwano właśnie z grzybów i nie powodowały one żadnych skutków ubocznych. Czy wiesz, na czym polega największy problem z grzybami leczniczymi? Nie można ich opatentować (patent należy do natury), więc wielkie koncerny farmaceutyczne nie mogą zmonopolizować rynków i generować ogromnych przepływów pieniężnych. W Azji grzyby lecznicze są stosowane od wieków, podczas gdy na półkuli zachodniej badania nad grzybami dopiero w ostatnich dziesięcioleciach zaczęły „nadrabiać zaległości”. Badania naukowe potwierdzają tradycyjne zastosowanie grzybów leczniczych — a precyzyjna formuła łącząca kilka uzupełniających się szlaków cholesterolu jest skuteczniejsza niż jakikolwiek pojedynczy składnik.