Lęk: Równowaga GABA-Glutaminian i Naturalny Spokój

Czym jest lęk

Jeśli szukasz odpowiedzi na to pytanie, prawdopodobnie już osobiście zetknąłeś się z cieniem niepokoju. Chociaż stan ten nie jest trudny do zdefiniowania, o wiele ważniejsze jest zrozumienie jego źródła. Gdy już zorientujemy się, co wywołuje niepokój, możemy znaleźć naturalne sposoby na przywrócenie wewnętrznego spokoju – tego poczucia swobody, które wielu z nas pamięta z dzieciństwa, kiedy świat nie wydawał się jeszcze tak skomplikowany. Nasza równowaga neurologiczna często zmienia się bardzo powoli. Jest to proces trwający lata, więc zmiany są trudne do zauważenia. Najczęściej zastanawiamy się nad tym dopiero wtedy, gdy nagle ataki paniki uderzą lub gdy codzienne życie ogarnia nieustanne poczucie niepokoju.

Różnorodność zaburzeń lękowych

Warto zrozumieć, że lęk nie jest jednym stanem — to cała grupa różnych zaburzeń. Obejmuje ona ataki paniki, lęk społeczny, lęk przed rozłąką, fobie oraz, być może najczęściej występujące, zaburzenie lękowe uogólnione. Chociaż diagnozy się różnią, łączy je jeden wspólny mianownik: wyczerpujące uczucie strachu i niepewności. Lęk dotyka od 2,5% do 7% osób, w zależności od kraju.²

Dlaczego pojawia się niepokój?

Prawidłowe funkcjonowanie mózgu zależy od równowagi między dwoma neuroprzekaźnikami (nośnikami informacji). Układ ten sam się reguluje dzięki działaniu dwóch głównych sił — wyobraź sobie wagę, która nieustannie dąży do osiągnięcia równowagi.⁸ Dwa kluczowe neuroprzekaźniki to glutaminian i GABA, które działają w sposób przeciwstawny: glutaminian pobudza,⁹ podczas gdy GABA hamuje.¹⁰ To właśnie zapewnia nam równowagę psychiczną. Gdy glutaminian dominuje nad GABA, skutkiem tego jest stan nadmiernego pobudzenia i niepokoju, który odczuwamy jako lęk.

Co powoduje wzrost poziomu glutaminianu w mózgu

Aby opanować niepokój, nie wystarczy wprowadzać nowych nawyków — najpierw trzeba wyeliminować to, co nieustannie pobudza układ nerwowy. Główny cel: zrównoważyć poziom glutaminianu (neuroprzekaźnika pobudzającego) i GABA (neuroprzekaźnika uspokajającego). Z czego należy zrezygnować lub co zdecydowanie ograniczyć: Cukier i szybkie węglowodany — słodycze, wypieki, słodkie napoje, a nawet nadmierne spożycie słodkich owoców powodują gwałtowne skoki poziomu insuliny, które mają bezpośredni wpływ na wahania nastroju.¹⁴ Nadmiar substancji pobudzających, słaba jakość snu i przewlekły stres także utrzymują wysoki poziom glutaminianu. Wskazówka: znacznie skuteczniej dostarczaj sobie witamin i minerałów, sięgając po ciemnozielone warzywa liściaste.

Jak przywrócić spokój: aktywacja GABA

Jeśli glutaminian jest „pedałem gazu” mózgu, to GABA (kwas gamma-aminomasłowy) jest jego „hamulcem”. Aby pokonać lęk, musimy uruchomić te hamulce — poprzez zmiany stylu życia i substancje pochodzenia naturalnego. Dieta ketogeniczna pomaga zwalczać lęk i zwiększa poziom GABA.⁵³ Dla osób stosujących tę dietę niskowęglowodanową oznacza to więc nie tylko pomoc w radzeniu sobie z lękiem, ale także poprawę pamięci i funkcji poznawczych. Coraz więcej specjalistów zaleca zmianę diety jako pierwszy krok przed rozpoczęciem leczenia farmakologicznego.⁵⁴

Naturalne substancje łagodzące niepokój

Jeśli zmiany stylu życia nie wystarczą, natura oferuje dwa silnie działające związki, które pod względem skuteczności mogą rywalizować z lekami, nie powodując przy tym skutków ubocznych. Istnieje wystarczająco dużo badań, aby nakreślić obraz ich imponującego wpływu na mózg, dlatego osobom pragnącym zrównoważyć aktywność mózgu i żyć spokojnie w obliczu ogromnego napływu informacji w codziennym życiu zaleca się stosowanie obu tych składników łącznie. Są to flawonoid witeksyna oraz grzyb leczniczy Hericium erinaceus (Lion's Mane).

Vitexin — naturalny eliksir spokoju

Od fasoli mung po kaszę gryczaną – witeksyna to przeciwutleniacz występujący w wielu roślinach, stosowany jako środek leczniczy na różnych kontynentach od czasów starożytnych.⁶⁴ Ten flawonoid, który znalazł się pod lupą naukowców, naprawdę zaskoczył badaczy swoim niezwykle szerokim działaniem farmakologicznym.⁶⁵ Badane są jego właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, a także neuroprotekcyjne, przeciwskurczowe i inne.⁶⁶ Z naukowego punktu widzenia witeksyna jest klasyfikowana jako glikozyd flawonu apigeniny, występujący w liściach bambusa, passiflory, gryki, lawendy, fasoli mung i wielu innych roślinach. Jednak spożywanie tych produktów nie wystarcza do uzyskania znaczącej ilości tej substancji — konieczne są silne, wyspecjalizowane ekstrakty. Witeksyna jest obecnie badana pod kątem potencjalnego oddziaływania poprzez szlak receptorowy GABA-A w sposób porównywalny do benzodiazepin, jednak jako modulator, a nie środek hamujący — dlatego też bada się jej potencjalną rolę w zmniejszaniu lęku bez ryzyka sedacji lub uzależnienia.

Hericium erinaceus (Lion's Mane) — środek wspomagający regenerację mózgu

H. erinaceus to grzyb leczniczy o wyjątkowo rzadkich właściwościach, nazywany „grzybem mózgowym”. Jego ekstrakt jest badany pod kątem szczególnej skuteczności w łagodzeniu uczucia niepokoju. Regeneracja neuronów: Badania dotyczą jego potencjalnej roli w stymulowaniu czynnika wzrostu nerwów (NGF) — w próbkach ludzkich neuronów ekstrakt z tego grzyba skutecznie zwiększył wzrost neurytów o 60,6%.⁸⁶ W badaniach analizuje się również jego rolę we wspieraniu nastroju i funkcji poznawczych. Aby uzyskać pożądany efekt, istotne znaczenie mają odpowiedni rodzaj ekstraktu, jego ilość oraz stężenie.